Հարկային ծառայության անցում դեպի հաճախորդների կենտրոնացված մոդել: Հարկային ծառայության ձեւավորումը, հարկային վարչակազմի հիմնական բարեփոխումները, սպասարկման մոդելին անցումը, հաճախորդների կենտրոնացված մոտեցման զարգացումը, հարկային ծառայության թվայնացման փուլերը:
Տարիներ շարունակ հարկային մարմինների գործունեությունը հիմնականում ուղղված է եղել հարկային օրենսդրության պահպանման վերահսկողությանը եւ բյուջեի եկամուտների ապահովմանը: Այնուամենայնիվ, տնտեսության զարգացումը, թվային տեխնոլոգիաները եւ քաղաքացիների ակնկալիքների աճը պահանջել են հարկային ծառայության աշխատանքի կազմակերպման նոր մոտեցումներ: Այս կապակցությամբ Ղրղզստանի Հանրապետության պետական հարկային ծառայությունը սկսել է աստիճանաբար անցնել հաճախորդների կենտրոնացված սպասարկման մոդելին, որտեղ հարկատուին դիտարկվում է ոչ միայն որպես վերահսկողության օբյեկտ, այլեւ որպես հաճախորդ, որը պետք է ստանա որակյալ, հարմար և մատչելի պետական ծառայություններ:
Այս մոդելին հասնելու առաջին քայլերից մեկը 2010 թվականին "Մեկ պատուհանի" սկզբունքի ներդրումն էր։ Դրանից առաջ հարկատուներին ստիպված էին դիմել տարբեր գրասենյակների եւ ստորաբաժանումների՝ տարբեր հարցերի լուծման համար. գրանցման, հաշվետվությունների ներկայացնելու, տեղեկությունների եւ խորհրդատվության ստանալու համար: Միասնական պատուհանի ներդրումից հետո հիմնական ծառայությունները սկսեցին մատուցվել մեկ վայրում, ինչը զգալիորեն հեշտացրեց հարկային մարմինների հետ փոխգործակցությունը: 2016 թվականին այս սկզբունքը ներդրվել է հանրապետության բոլոր տարածքային հարկային մարմիններում։
Հետագայում հատուկ ուշադրություն դարձավ էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը: Հարկատուներին հնարավորություն է տրվել էլեկտրոնային հաշվետվություն ներկայացնել, օգտվել հարկատուների անձնական գրասենյակից եւ հեռավորության վրա ստանալ մի շարք ծառայություններ: Կարեւոր քայլ է դարձել էլեկտրոնային հաշիվների համակարգի ներդրումը, որը թույլ է տվել ավտոմատացնել բազմաթիվ գործընթացներ եւ բարձրացնել հարկերի կառավարման թափանցիկությունը:
Ծառայության ավելի հարմարավետ պայմաններ ստեղծելու համար 2019 թվականին տարածքային հարկային մարմիններում սկսել են բացվել ինքնասպասարկման գոտիներ: Նրանք հագեցած էին համակարգիչներով, ինտերնետային մուտքով եւ տպիչներով, ինչը թույլ տվեց հարկատուներին ինքնուրույն օգտվել էլեկտրոնային ծառայություններից, ներկայացնել հաշվետվություններ եւ ստանալ անհրաժեշտ փաստաթղթերը անմիջապես հարկային մարմնում:
Թվային տեխնոլոգիաների զարգացումը նպաստել է ոչ միայն հարկատուների սպասարկման որակի բարձրացմանը, այլեւ հարկային ծառայության ներքին գործընթացների կատարելագործմանը: Բազմաթիվ գործողությունների ավտոմատացումը թույլ է տվել կրճատել տեղեկատվության մշակման ժամանակը, բարձրացնել աշխատակիցների արդյունավետությունը եւ նվազեցնել թղթային փաստաթղթերի շրջանառությունը:
2022 թվականին ներդրվել է էլեկտրոնային հերթի համակարգ, որը թույլ է տվել կարգավորել այցելուների ընդունելության գործընթացը, կրճատել սպասման ժամանակը եւ ծառայությունը դարձնել ավելի հարմարավետ եւ թափանցիկ: Հարկատուներին հնարավորություն է տրվել հարմարավետ պայմաններում ծառայություններ ստանալ, իսկ աշխատակիցներին ավելի արդյունավետ կերպով կազմակերպել աշխատանքը այցելուների հետ:
Հաճախորդական կենտրոնացված մոտեցման զարգացման կարեւոր ուղղությամբ դարձել է հանրապետության խոշորագույն քաղաքներում ձեռնարկատերերի սպասարկման կենտրոնների ստեղծումը: Նման կենտրոնները ուղղված են բիզնեսի ներկայացուցիչներին խորհրդատվական եւ գործնական օգնություն տրամադրելուն, ինչպես նաեւ պետական ծառայությունների համալիր մատուցմանը մեկ վայրում:
Միեւնույն ժամանակ հարկային ծառայությունը սկսել է ներդնել սպասարկման համընդհանուրության սկզբունքը: Գլխավոր նպատակն այն է, որ հարկատուին անհրաժեշտ ծառայությունների մեծ մասը կարողանա ստանալ մեկ մասնագետից՝ առանց տարբեր ստորաբաժանումների դիմելու: Այս մոտեցումը թույլ է տալիս խնայել այցելուների ժամանակը եւ բարելավել սպասարկման որակը:
Այսօր հաճախորդների կենտրոնացված մոդելի զարգացումը շարունակվում է էլեկտրոնային ծառայությունների հետագա կատարելագործման, թվային նոր լուծումների ներդրման եւ մատուցվող ծառայությունների որակի բարձրացման միջոցով:
Ղրղզստանի Հանրապետության պետական հարկային ծառայության անցումը հաճախորդների կենտրոնացված մոդելին դարձել է հարկային վարչակազմի արդիականացման կարեւոր ուղղություն: Իրականացված միջոցառումները նպաստել են պետական ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը, հարկատուների վրա վարչական բեռի նվազեցմանը եւ հարկային ծառայության, քաղաքացիների եւ բիզնեսի միջեւ ավելի վստահելի հարաբերությունների ձեւավորմանը:
Հարկատուների ծառայություններ:
Ղրղզստանի Հանրապետությունում հարկային վարչակազմի թվայնացման առանցքային ուղղություններից մեկն է հարկատուների կաբինետը զարգացնելը, որը հեռավոր ձեւաչափով հարկային ծառայություններ ստանալու համար միասնական էլեկտրոնային հարթակ է:
Օգտատերերի հարմարավետության ապահովման համար հարկատուների կաբինետում նախատեսված է մի քանի ավտորիզացիայի եղանակներ.
հարկային մարմինների կողմից տրվող լոգինի եւ գաղտնաբառի միջոցով;
ամպային էլեկտրոնային ստորագրության միջոցով, որը կարելի է հեռավորությամբ ձեռք բերել "Түндүк" պետական պորտալի միջոցով;
հավատարմագրված վկայակոչող կենտրոնների կողմից տրամադրվող էլեկտրոնային թվային ստորագրության միջոցով:
Հարկատուների կաբինետի զարգացումը թույլ է տվել զգալիորեն նվազեցնել հարկային մարմինների անձնական այցելության անհրաժեշտությունը, քանի որ պահանջվող ծառայությունների մեծ մասը հասանելի է էլեկտրոնային ձեւաչափով:
Հարկ վճարողի անձնական հաշվի միջոցով օգտատերերը կարող են՝
գրանցվել որպես անհատական ձեռնարկատեր;
իրականացնել վերագրանցում և փոփոխություններ կատարել գրանցման տվյալներում;
փոխել տնտեսական գործունեության տեսակը,
ներկայացնել հարկային հաշվետվություն եւ հայտարարագրեր,
տեղեկանքներ ստանալ;
ստանալ հարկային ռեզիդենտության վկայագիր;
վարձով աշխատողների հաշվառումը վարել,
դիմումներ ներկայացնել գույքային և սոցիալական հարկային նվազեցումներ ստանալու համար։
ուղարկել հայցային բողոքներ եւ դիմումներ;
գրանցված գույքի մասին տեղեկատվություն ստանալու համար;
իրականացնել հարկերի եւ ապահովագրական վճարների առցանց վճարում;
վերահսկել վերահսկողության-քասային մեքենաների շրջանառությունը;
էլեկտրոնային հաշիվ-վակտուրաններ գրել եւ օգտագործել հարկային ծառայության այլ թվային ծառայություններ:
Էլեկտրոնային ծառայությունների հասանելիությունը բարձրացնելու համար զարգանում է նաեւ "Սալիք" բջջային հավելվածը: Հավելվածը թույլ է տալիս ստանալ հիմնական հարկային ծառայությունները բջջային սարքերի միջոցով եւ ապահովում է հարկատուների տեղեկատվության արագ հասանելիություն:
Բջջային հավելվածի պահանջվող ծառայություններից մեկն է էլեկտրոնային հերթի միջոցով հարկային մարմնի այցի ժամանակն նախապես ամրագրելու հնարավորությունը: Սա թույլ է տալիս կրճատել սպասման ժամանակը եւ ավելի հարմարավետ դարձնել ծառայությունների ստացման գործընթացը քաղաքացիների եւ բիզնեսի ներկայացուցիչների համար:
Հարկատուների կաբինետի եւ "Սալիք" բջջային հավելվածի զարգացումը կարեւոր տարր է հաճախորդների կենտրոնացված մոտեցման իրականացման համար, որը ուղղված է պետական ծառայությունների մատչելիության բարձրացման, հարկատուների վրա վարչական բեռի նվազեցման եւ հարկային ծառայության հետ հեռավոր փոխգործակցության ընդլայնմանը:
3. Հարկային կառավարման թվայնացումը,
Թվայինացումը Ղրղզստանի Հանրապետության պետական հարկային ծառայության զարգացման առանցքային ուղղություններից մեկն է: Ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրումը ուղղված է հարկային վարչակազմի արդյունավետության բարձրացմանը, հարկատուների հետ փոխգործակցության պարզեցմանը եւ հարկային գործընթացների թափանցիկության ապահովմանը:
Թվայինացման հիմնական ուղղություններից մեկն է դարձել էլեկտրոնային հարկային ծառայությունների զարգացումը: Այսօր հարկատուները կարող են անցնել հարկային գրանցում, ներկայացնել հարկային հաշվետվություններ եւ հայտարարագրեր, ստանալ պետական ծառայություններ, դիմումներ ուղարկել եւ վճարել հարկերը եւ ապահովագրական վճարները էլեկտրոնային ձեւաչափով: Էլեկտրոնային փաստաթղթերի շրջանառության զարգացումը թույլ է տվել զգալիորեն կրճատել թղթային փաստաթղթեր եւ արագացնել ծառայությունների մատուցման գործընթացը:
Թվային ծառայությունների մեջ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում հարկատուների կաբինետը, որը հանդիսանում է հարկային ծառայության հետ հեռավոր փոխգործակցության միասնական հարթակ:
Էլեկտրոնային ծառայությունների հասանելիությունը բարձրացնելու համար զարգանում է "Սալիք" բջջային հավելվածը, որը թույլ է տալիս օգտվել հիմնական հարկային ծառայություններից բջջային սարքերի միջոցով: Բացի այդ, հավելվածում իրականացվել է հարկային մարմնի այցի ժամանակի նախնական բրոնինգի հնարավորություն էլեկտրոնային հերթի համակարգի միջոցով:
Թվային վերափոխման կարևոր ուղղություն է հարկային ծառայության տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրումը պետական մարմինների հետ։ Միջգերատեսչական տվյալների փոխանակումը թույլ է տալիս ավտոմատացնել պետական ծառայությունների մատուցման գործընթացները, կրճատել հարկ վճարողների ներկայացրած փաստաթղթերի թիվը և բարձրացնել հարկային վարչարարության որակը։
Միաժամանակ զարգանում է փոխգործակցությունը Ղրղզստանի բանկային հատվածի եւ վճարային համակարգերի հետ: Տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման շնորհիվ որոշ հարկային ծառայություններ հասանելի են դարձել բանկերի բջջային ծրագրերի միջոցով։ Մասնավորապես, քաղաքացիները կարող են առցանց գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր, վճարել հարկեր եւ ապահովագրական վճարներ, ինչպես նաեւ օգտվել այլ թվային ծառայություններից: Նման մոտեցումը թույլ է տալիս պետական ծառայությունները ստանալ սովորական թվային ալիքներով եւ նպաստում է հարկատուների համար հարմարավետության բարձրացմանը:
Հատուկ նշանակություն ունի հարկային վարչակազմի թվայնացման մեջ տեղեկատվական համակարգերի ներդրումը, որոնք ապահովում են հարկային վերահսկողության ավտոմատացումը եւ տվյալների մեծ զանգվածների մշակումը: Նման գործիքների թվում են էլեկտրոնային հաշիվ-ֆակտուրաներ (ԷՍՖ), էլեկտրոնային ապրանքատրանսպորտային բեռնագրեր (ՏՏՏՆ), առցանց տվյալների փոխանցմամբ վերահսկողության-կասային մեքենաներ, ինչպես նաեւ "Կուզոտ" վերլուծական համակարգը:
Տեղեկատվական համակարգերի տվյալների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս իրական ժամանակի մոտ տնտեսական գործարքների մասին տեղեկություններ ստանալ, տվյալների ավտոմատացված վերլուծություն անցկացնել, հարկային օրենսդրության խախտումների ռիսկերը բացահայտել եւ վերահսկողության արդյունավետությունը բարձրացնել:
Թվայինացումը թույլ է տվել աստիճանաբար անցնել հիմնականում ստուգումների վրա հիմնված վերահսկողությունից տվյալների եւ ռիսկերի վերլուծության վրա հիմնված վերահսկողության: Ժամանակակից վերլուծական գործիքները թույլ են տալիս տարբեր աղբյուրներից տեղեկատվության մշակման հիման վրա բացահայտել հնարավոր խախտումները եւ վերահսկողության միջոցառումները կենտրոնացնել ռիսկի բարձր մակարդակ ունեցող հարկատուների վրա, միաժամանակ նվազեցնելով վարչական բեռը բարեխիղճ բիզնեսի վրա:
