2. Даттануулар жана апелляциялар Салык кызматынын салык төлөөчүлөр менен өз ара аракеттенүүсүнүн маанилүү элементтеринин бири - арыз жана апелляция берүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу. Бул механизм жарандардын жана ишкердик субъекттеринин укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоого, ошондой эле салык органдарынын ишинин сапатын жогорулатууга багытталган.
Кыргыз Республикасында кайрылууларды, арыздарды жана апелляцияларды кароонун тартиби бир катар ченемдик укуктук актылар менен жөнгө салынат, алардын негизгилери "Жарандардын кайрылууларын кароонун тартиби жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы, Кыргыз Республикасынын Салык кодекси, Салык төлөөчүлөргө кызмат көрсөтүү боюнча иш регламенти, ошондой эле Иш жүргүзүү боюнча Үлгүлүү нускама болуп саналат.
Жарандар жана ишкердик субъекттери салык органдарына салык органдарынын кызматкерлеринин аракеттерине же аракетсиздигине, салык көзөмөлүнүн натыйжалары боюнча чечимдерге, анын ичинде салыктардын жана камсыздандыруу жарналарынын кошумча суммалары менен макул болбогон маселелерге карата даттануу менен кайрылууга укуктуу. Мындан тышкары, салык төлөөчүлөр кассалык машиналарды колдонбоо, кассалык чектерди бербөө фактылары, ошондой эле мамлекеттик каттоосуз же салык мыйзамдарынын талаптарын бузуу менен ишкердик ишмердүүлүгүн жүргүзүү фактылары жөнүндө билдириши мүмкүн.
Даттанууну же кайрылууну ар кандай байланыш каналдары аркылуу, анын ичинде жазуу жүзүндө кайрылуу, салык органдарына жеке баруу, салык төлөөчүнүн жеке кабинети, электрондук почта, "Түндүк" мамлекеттик системасы, ишеним телефону жана башка электрондук кызматтар аркылуу берүү мүмкүн.
Бардык келип түшкөн кайрылуулар мыйзамдарда белгиленген тартипте каралууга тийиш. Кароонун мөөнөтү кайрылуунун мүнөзүнө жараша болот жана бир күндүк күндөн отуз күнгө чейин түзүлүшү мүмкүн. Кошумча изилдөө жүргүзүү же маалымат алуу зарыл болгондо, мыйзамдардын талаптарына ылайык мөөнөттөр узартылышы мүмкүн.
Даттанууларды талдоо - бул иш-чаранын маанилүү бөлүгү. Кайрылууларды кароонун жыйынтыгы салык төлөөчүлөрдүн бузулган укуктарын калыбына келтирүү үчүн гана эмес, ошондой эле тутумдук көйгөйлөрдү аныктоо, салыктык процедураларды өркүндөтүү, мамлекеттик кызматтардын сапатын жогорулатуу жана жалпы салык органдарынын ишин жакшыртуу үчүн колдонулат.
