Oʻzbekiston Respublikasida soliq maʼmuriyatini transformatsiya qilish kursini izchil amalga oshirish, asosan nazorat modelidan soliq toʻlovchi ehtiyojlariga yoʻnaltirilgan servis formatiga oʻtishni nazarda tutadi.
Ushbu o'zgarishning asosiy elementlaridan biri soliq hisobotlarini shakllantirishning proaktiv modeli bo'ldi.
2026-yil 1-yanvardan boshlab soliq hisoboti taqdim etishning yangi tartibi joriy etilgan bo'lib, uni soliq organlari tomonidan elektron shaklda avtomatik ravishda shakllantirishni nazarda tutadi.
Quyidagi soliqlar bo'yicha hisobot haqida gap ketmoqda:
- yuridik shaxslarning mol-mulki solig'i;
- yuridik shaxslardan olinadigan yer solig'i;
- jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i;
- ijtimoiy soliq;
- qo'shilgan qiymat solig'i;
- aylanma solig'i.
Ushbu soliqlar bo'yicha hisobotlarni shakllantirish soliq organlarining axborot tizimlarida mavjud bo'lgan ma'lumotlar, shuningdek soliq to'lovchining o'zi (soliq agenti) tomonidan shaxsiy kabinetning interaktiv xizmatlari orqali kiritilgan ma'lumotlar asosida amalga oshiriladi.
Soliq hisoboti soliq to'lovchining shaxsiy kabinetida avtomatik ravishda shakllantiriladi.
Shunday qilib:
- soliq to'lovchi "noldan" shakllarini mustaqil ravishda to'ldirishi shart emas;
- u faqat shakllantirilgan ma'lumotlarni tekshirish va kerak bo'lganda ularni tuzatish yoki ularning to'g'riligini tasdiqlash kerak.
Hisobotlarni avtomatik qabul qilish tartibi alohida ahamiyatga ega. Soliq to'lovchisi belgilangan muddatda soliq organlari tomonidan shakllantirilgan hisobotni tasdiqlamasa va o'zgartirmasa, u sukut bo‘yicha qabul qilingan deb hisoblanadi.
Shu yo'sin hisobot bermaslik uchun javobgarlikka tortilish xavfi bartaraf etiladi.
Hisobot avtomatik qabul qilinganidan keyin ham soliq to‘lovchida qonunchilikda belgilangan tartibda o‘zgartirish kiritish imkoniyati saqlanib qoladi.
Yangi yondashuv «ortiqcha harakatlarsiz soliqlar» tamoyiliga o‘tishni aks ettiradi: davlat raqamli ma’lumotlar va xavfga asoslangan vositalardan foydalanib, texnik ishlarning katta qismini o‘z zimmasiga oladi.
Shunday qilib, O'zbekiston tajribasi raqamli texnologiyalar, avtomatlashtirish va proaktiv servis tamoyillariga asoslangan mijozlarga bog'liq soliq ma'muriyatining amaliy amalga oshirilishini namoyish etadi.
