Дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон курс оид ба трансформатсияи маъмурияти андоз пайваста амалӣ карда мешавад, ки аз модели асосан назоратӣ ба формати хизматрасонӣ, ки ба эҳтиёҷоти андозсупоранда нигаронида шудааст, гузаришро пешбинӣ мекунад.
Яке аз унсурҳои асосии ин таҳаввулот модели проактивии ташаккули ҳисоботи андоз буд.
Аз 1 январи соли 2026 тартиби нави пешниҳоди ҳисоботи андоз ҷорӣ карда шуд, ки ташаккули худкори онро мақомоти андоз дар шакли электронӣ пешбинӣ мекунад.
Дар мавриди ҳисоботдиҳӣ оид ба андозҳои зерин сухан меравад:
- андоз аз моликияти шахсони ҳуқуқӣ;
- ба андози замин аз шахсони ҳуқуқӣ;
- андоз аз даромади шахсони воқеӣ;
- ба андози иҷтимоӣ;
- андоз аз арзиши иловашуда;
- андоз аз муомилот.
Ташаккули ҳисобот оид ба ин андозҳо дар асоси маълумотҳое, ки дар системаҳои иттилоотии мақомоти андоз мавҷуданд, инчунин маълумотҳое, ки худи андозсупоранда (агенти андоз) тавассути хидматҳои интерактивии кабинети шахсӣ ворид кардааст, амалӣ карда мешавад.
Ҳисоботи андоз автоматӣ дар кабинети шахсии андозсупоранда ташкил карда мешавад.
Ҳамин тавр:
- аз андозсупоранда талаб карда намешавад, ки шаклҳои "аз сифр" -ро мустақилона пур кунад;
- ба ӯ танҳо лозим аст, ки маълумоти таҳияшударо санҷад ва агар зарур бошад, ислоҳот кунад ё дуруст будани онҳоро тасдиқ кунад.
Тартиби пешбининамудаи гирифтани ҳисоботи худкор аҳамияти хоса дорад. Агар андозсупоранда дар муҳлати муқарраргардида ҳисоботи аз ҷониби мақомоти андоз ташкилшударо тасдиқ накунад ва тағйир надиҳад, он бо нобаёнӣ қабулшуда эътироф мешавад.
Ҳамин тариқ, хавфи ба ҷавобгарӣ кашидан барои пешниҳод накардани ҳисобот бартараф мешавад.
Ҳамзамон ҳатто пас аз қабули худкори ҳисобот андозсупоранда метавонад бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузорӣ ба он тағйирот ворид кунад.
Муносибати нав гузариш ба принсипи «андозҳо бе амалҳои зиёдатӣ»-ро инъикос мекунад: давлат бо истифода аз маълумоти рақамӣ ва воситаҳои хавфмеҳвар қисми назарраси кори техникиро ба уҳда мегирад.
Ҳамин тариқ, таҷрибаи Ӯзбекистон татбиқи амалии идоракунии андози мизоҷонмарказиро, ки ба технологияҳои рақамӣ, автоматизатсия ва принсипи хизматрасонии фаъол асос ёфтааст, нишон медиҳад.
