Маалыматтык системалар жана санариптик чечимдер.
Салыктык администрациялоонун заманбап системасынын маанилүү элементи процесстерди автоматташтырууга, экономикалык иш-аракеттердин ачык-айкындыгын жогорулатууга, салыктык көзөмөлдү өркүндөтүүгө жана мамлекеттик кызматтардын сапатын жакшыртууга багытталган технологиялык чечимдерди киргизүү болуп саналат.
Негизги багыттардын бири - электрондук документтерди жүгүртүү жана товарларды көзөмөлдөө системаларын өнүктүрүү. Кыргыз Республикасында электрондук эсеп-фактуралар (ЭСФ) тутуму киргизилген, ал эсеп-фактураларды электрондук форматта түзүүнү, алмаштырууну, ырастоону жана иштетүүнү камсыз кылат. Система бухгалтердик программалар менен интеграцияланган жана кошумча нарк салыгы боюнча салык отчеттору үчүн маалыматтарды автоматтык түрдө түзүүгө мүмкүндүк берет. ЭСФти колдонуу экономикалык операциялардын ачык-айкындыгын жогорулатууга, салыктык тобокелдиктерди азайтууга жана кагаз документтерин айлантууну кыскартууга өбөлгө түзөт.
Товарлардын кыймылын көзөмөлдөө үчүн Евразия экономикалык биримдигинин өлкөлөрү менен сооданы эсепке алуу боюнча санариптик чечимдер, КНСти контролдоонун автоматтандырылган системалары, ошондой эле продукциянын айрым түрлөрүн санариптик белгилөө механизмдери колдонулат. Бул технологиялар товарлардын көзөмөлдөнүшүн камсыз кылууга, товар жүгүртүүсүнүн ачыктыгын жогорулатууга, мыйзам бузуулардын санын азайтууга жана коррупциялык тобокелдиктерди азайтууга мүмкүндүк берет.
Салыктык администрациялоонун санариптик трансформациясында салык кызматынын маалыматтык системаларына акча эсептөөлөрү жөнүндө маалыматтарды реалдуу убакыт режиминде өткөрүп берүүнү камсыз кылган заманбап контролдук-касса машиналарын (ККМ) киргизүү олуттуу роль ойнойт. ККМди колдонуу эсептешүүлөрдүн ачык-айкындыгын жогорулатууга, мыйзамдардын талаптарын сактоону көзөмөлдөөгө жана көлөкө экономикасынын деңгээлин төмөндөтүүгө өбөлгө түзөт.
Көзөмөл иш-чараларын жана ишкердик субъектилеринин ишмердүүлүгүн эсепке алууну автоматташтыруу үчүн атайын маалыматтык системалар, анын ичинде "Базар" ИС жана "Э-рейд" системасы пайдаланылат. Алардын колдонулушу кагаз документтерин айлантуунун көлөмүн кыскартууга, маалыматтарды чогултууну борборлоого, контролдук иштин натыйжалуулугун жогорулатууга жана текшерүүлөрдүн жана изилдөөлөрдүн жыйынтыктарын түзүүнү автоматташтырууга мүмкүндүк берет.
Салык процесстерин автоматташтыруу санариптештирүүнүн маанилүү багыты болуп саналат. Кыргыз Республикасында виртуалдык капчык принциби боюнча иштеген Бирдиктүү салык эсеби киргизилди. Салык төлөөчү бирдиктүү эсепти ыңгайлуу жол менен толуктаса болот, ал эми система келип түшкөн каражаттарды тиешелүү салык милдеттенмелери боюнча автоматтык түрдө бөлүштүрөт. Салыктарды жана камсыздандыруу жарналарын онлайн төлөөнүн, мүлк салыктарын автоматтык түрдө эсептөө жана салык отчетунун айрым түрлөрүн автоматтык түрдө түзүүнүн механизмдери дагы ишке ашырылды.
Технологиялык чечимдер арасында "Салык Көзөмөл" маалыматтык-аналитикалык тутуму өзгөчө орунду ээлейт. Система ар кандай мамлекеттик маалымат ресурстарынан жана салык кызматынын ички маалымат системаларынан алынган маалыматтарды бириктирип, салык маалыматтарын комплекстүү талдоону камсыз кылат. Чоң маалыматтарды иштетүү технологияларын (Big Data) колдонуп, салык түшүмдөрүн, товар жүгүртүүсүн, товарлардын импортун жана экспортун, аймактар боюнча салык төлөөчүлөрдүн ишмердүүлүгүн жана башка көрсөткүчтөрдү талдоо жүргүзүлөт.
Аналитикалык куралдарды колдонуу салыктык тобокелдиктерди аныктоого, чарбалык операцияларга мониторинг жүргүзүүгө жана кыйла негиздүү башкаруу чечимдерин кабыл алууга мүмкүндүк берет. Натыйжада санариптик технологиялар негизинен текшерүүлөргө таянган көзөмөлдөн маалыматтарга, аналитикага жана тобокелдикке багытталган ыкмага негизделген көзөмөлгө акырындап өтүүгө шарт түзөт.
Заманбап технологиялык чечимдерди киргизүү салыктык администрациялоонун натыйжалуулугун жогорулатууга, электрондук мамлекеттик кызматтарды өнүктүрүүгө, салык төлөөчүлөрдүн административдик түйшүгүн азайтууга жана заманбап кардарларды борборлогон салык кызматынын түзүлүшүнө өбөлгө түзөт.
Электрондук кезек, онлайн жазылуу, онлайн-ККМ жана электрондук эсеп-фактуралар
Электрондук кезек, мобилдик касса жана электрондук эсеп-фактуралар салык органына барууга Salyk.kg аркылуу онлайн жазылуу менен толукталган.
Негизги фактылар
Электрондук кезек 2022-жылы киргизилген.
Salyk.kg аркылуу онлайн жазылуу 2024-жылы киргизилген.
Электрондук сервистерди 1 416 241 салык төлөөчү колдонот.
